”17 Nisan, yalnızca eğitim tarihine değil, toplumsal tarihimize de damgasını
vuran Köy Enstitülerinin kuruluş yıl dönümüdür. 1940’dan bugüne, hakkında
binlerce yazı, tez ve kitaplar yazılan köy enstitüleri, emekçi halk
çocuklarının okuma, öğrenme ve bilinçlenme sürecini başlattı.
Anadolu’nun dört bir yanında köylerden gelen çocuklar, dünyayı tüm boyutlarıyla
öğrenmeye başladılar. İçlerinden geldikleri yoksul ya da orta gelirli köylüler
için birer ışık kaynağı oldular. Böylece Köy Enstitüleri, yoksul halkın
demokratik eğitime kavuşunca nasıl dinamik bir güç olacağını gösterdi.
Enstitülerin yaklaşık yirmi bin mezunu, gittikleri köylerde birer halk önderi
oldular. Öğretmen örgütlenmesinin öncüsü oldular. Köyü incelemeye, dünya
edebiyatının başyapıtlarını okumaya giriştiler. Ve kendileri de özgün yapıtlar
vermeye başladılar.
Altı yılda Türk Edebiyatı Tarihine “Köy Enstitülü Yazarlar Kuşağı” diye
damgasını vuran altmışı aşkın ozan, yazar ve bunların yanında araştırmacı, bilim
adamı, müzisyen, ressam, yontucu yetiştiren Köy Enstitüleri, yalnızca eğitim
tarihimizde değil, sanatsal ve toplumsal tarihimizde de hak ettiği yeri aldı:
“Topraktı güneşti bildikleri yasa
Ekmeğe ve aşka inanıyordular
Doğu dağlarında çoban
Kıyılarda balıkçı işçi
Çukurova da pamuk
Bozkırda başaktılar
…..
Uyandı derinlerde bekleyen tohum
Bir sabah doğruldular
En önde dağların yalnızlığı
Hüznü mağaraların
Ardında yalınayak gömleksiz köyler
Gurbet acıları yanan ormanlar
Kavrulmuş tarlaları kurak yılların
Yer altı yerüstü insanlarının sabrı
YÜRÜYÜŞE başladılar”
MEHMET BAŞARAN
