Eriş Ülger:İsmet İnönü, neden banknotlara kendi resmini bastırdı?

Ülkemizde zaman zaman İsmet İnönü için gerçek dışı bir takım iddialarla karalama kampanyaları başlatılıyor.
Bu karalamaların en önemlilerinden biri de ismet İnönü’ nün Türk paralarına kendi resmini koydurmasıdır.

Şimdi sizlere bu konunun iç yüzünü anlatmak istiyorum.

İsmet Paşa askeri ve siyasi tecrübelerinden dolayı Atatürk döneminde uzun yıllar Başbakan olarak görev yaptı, ancak 1938 yılında Atatürk’ün ölümünden sonra TBMM tarafından Cumhurbaşkanı seçildi ve sayılı devlet adamlarımızın içinde “İkinci Adam” oldu.

İsmet İnönü, Cumhurbaşkanlığının yanı sıra CHP Genel Başkanlığı’nı da yürüttü. Atatürk’ün ölümünden sonra yurtiçinde ve dışında Cumhuriyet rejiminin devam edip edemeyeceği tartışılmaya başlandığı zaman, İsmet İnönü’nün söyledikleri son derece önemlidir:

“Medeniyeti yeniden eskiye döndüremezsiniz. Belki kısa bir vade için başarılı olabilirsiniz. Ama medeniyet
temiz ve coşkun akan bir şelâle gibidir. Yüzme bilmeyenler o şelalenin döküldüğü yerdeki membaa
giremezler, girerlerse de çıkamazlar.”

Atatürk’ün aramızdan ayrıldığı tarihte, dünya büyük bir karmaşanın içinde idi. II.Dünya Savaşı’nın patlaması an meselesiydi. Türkiye Kurtuluş Savaşı’ndan çıkalı henüz 15 sene olmuştu ve yeni bir savaş dünyadaki bütün devletlerle birlikte onun da kapısını çalmaktaydı. Devrimlerin peş peşe yapılması ve ekonomik durumun düzeltilmeye çalışılması gibi çabalar, başka sorunlara el atma olanağı vermemişti. İşte bu yıllarda ülkemizde para ve pul basacak bir matbaamız bile yoktu.

Para ve pullarımızı Londra’ da büyük tesisleri bulunan, Thomas De La Rue adındaki bir şahsın sahibi olduğu bir matbaa basıyordu.

1940 yılında İsmet İnönü hükümeti tarafından bu matbaaya üzerinde sadece Atatürk’ün resmi olan 100 ve 50 kuruşluk olmak üzere 20 milyon liralık banknot siparişi verildi. Basılan banknotlar Londra’ dan Newyork Shine adlı gemiyle Türkiye’ye gönderildi. Banknotları taşıyan bu gemi 2 hafta süren yolculuktan sonra yakıt almak için Yunanistan’ın Pire limanına uğradığında tarih 16 Nisan 1941’di ve Alman uçakları Pire limanına saldırarak Türkiye’ye para getiren Newyork Shine gemisini batırdı.

Bu saldırı sırasında gemideki Türk paraları denize döküldü ve dökülen bu paraların tamamına yakını Yunanlılar tarafından toplandı. Bİşte bu olay üzerine İnönü, paraların Yunanlılar tarafından kullanılmasını önlemek amacıyla,
Atatürk resimli tüm banknotları tedavülden kaldırmak zorunda kaldı. Bu kez İsmet Paşa’nın fotoğrafı olan paralar hızla basıldı ve tedavüle sürüldü. Bu arada yurt içinde kullanılmakta olan Atatürk fotoğraflı paralar geçerliliğini korumaktaydı.

O dönem 20 milyon lira çok büyük paraydı. Türkiye bu parayla ekonomisini yürütmekteydi.

Gelelim, Atatürk’ün gümüş madeni liralarının yanı sıra İsmet Paşa’lı madeni liralara…

Atatürk’ün bir liralarının gümüş ayar değeri çok yüksekti. Bunlar ya yurtdışına bir şekilde çıkarılıyor ya da
kuyumcular tarafından eritilerek kullanılıyordu. Bunun üzerine İsmet Paşa’lı ve düşük ayarlı gümüş liralar çıkarıldı. Zaten kısa bir müddet sonra da gerek İsmet Paşa’lı kâğıt paralar gerekse liralar tedavülden kaldırılarak Atatürk resimli kâğıt ve madeni paralar piyasaya sürüldü.

İşte Atatürk ve İsmet İnönü için yıllardır siyasi istismar konusu yapılan olay budur.

Atatürk ve İsmet İnönü, Osmanlı’nın milyonlarca liraya ulaşan borçlarını akıllı politikalarla son kuruşuna kadar ödedikleri gibi, ülkeye de büyük yatırımlar yaptılar.

14 Mayıs 1950’de İsmet İnönü; hükümeti Adnan Menderes’e, Cumhurbaşkanlığı da Celâl Bayar’a teslim ederken Merkez Bankası’ndaki 110 ton altın rezervimizi de onlara emanet etmişti. 25.09.2015

Eriş Ülger

Kitapbiti.com